E-pocztówki

Zobacz galerie z: Biegi przełajowe Chodel

Borów

opublikowano: 2006-08-03 00:00:00
Pierwsze ślady istnienia Borowa można odnaleźć w dokumencie archiwalnym książąt Sanguszków ze Sławuty, wymienia się tam pod datą 1387 roku miejscowość Borow. Dokument ten informuje, że sąd ziemski sandomierski zaświadczył, iż Bogusz z Głuska sprzedał Borów za 200 grzywien Spytkowi Tarnowskiemu. Od tej pory Borów należał do możnego rodu Tarnowskich-Jarosławskich dziedziców pobliskich Bełżyc.
Tarnowscy-Jarosławscy herbu Leliwa należeli do czołowych arystokratycznych rodów czasów Jagiellonów. Spytek był starostą generalnym ruskim i wojewodą sandomierskim. W 1387 roku za staraniem Spytka Tarnowskiego, Borów został przeniesiony na prawo magdeburskie. Ustanowiono we wsi sołtysa i na nowo zorganizowano tą miejscowość.
Obraz
Leliwa herb Jarosławskich
Z 1419 roku pochodzi informacja, że Borów był zastawiony przez Spytka na rzecz Michała z Kłodnicy za sumę 90 grzywien.
We wsi w tym czasie był obszar jednego łana, który należał do dziedzicznych sołtysów w tej wsi, był też duży folwark. Dziesięcinę płacono z folwarku na rzecz plebana w Bełżycach, z sołectwa na rzecz plebana w Ratoszynie, a z reszty wsi na rzecz biskupa krakowskiego1. Ród Jarosławskich w połowie XV wieku doznał wielu niepowodzeń. Dwaj synowie Spytka zginęli w bitwie pod Warną, a ród wpadł w kłopoty finansowe. Jarosławscy nie byli związani szczególnie z dobrami w ziemi lubelskiej i gdy nadarzyła się okazja pozbyli się swoich dóbr w tej okolicy.
W drugiej połowie XV wieku dobra Borów, tak samo jak dobra Bełżyce, stały się własnością Pileckich herbu Leliwa. Pileccy pochodzili z Pilczy, a pomógł im fakt, że król Władysław Jagiełło w 1417 roku pojął za żonę piękną wdowę, Elżbietę (przedtem miała trzech mężów) córkę Ottona z Pilczy. Elżbieta miała z małżeństwa z Granowskim syna Jana, który został pasierbem królewskim. To właśnie Jan z Pilczy Pilecki został w połowie XV wieku dziedzicem Borowa i Bełżyc.
Jan Pilecki znany jest z tego, że dbał o rozwój swoich ziemi w lubelskim. Około 1460 roku założył nową osadę w pobliżu Borowa, Wolę Borowską. Przy zakładaniu tej wsi miał on naruszyć granicę Jeżowa należącą do biskupów krakowskich. Sprawa skończyła się w sądzie. Z czasem jednak Wola Borowska zaginęła, została wchłonięta przez Borów.
Synami Jana Pileckiego byli: Jan oraz Otto. Właśnie młodszy z nich odziedziczył Bełżyce i Borów w 1476 roku. Otto Pilecki był już zadomowiony w ziemi lubelskiej i uzyskał ważny urząd podkomorzego lubelskiego, zmarł w 1504 roku.
Otto pozostawił trzech synów, a kolejnym dziedzicem tych dóbr został jego syn Mikołaj Pilecki zwany „Ocic”. Mikołaj Pilecki w 1515 roku został kasztelanem bełskim, w 1537 roku kasztelanem lwowskim. To właśnie on założył miasto Bychawa. Mikołaj Pilecki ożenił się z Barbarą z Witowic i miał dwoje dzieci Krzysztofa i Annę.
Po śmierci Mikołaja Pileckiego w 1550 roku dobra Bełżyce, a w tym i Borów, przejął Krzysztof Pilecki, ale już rok później przekazał te dobra swojej siostrze Annie. Anna z Pileckich była najpierw żoną Kobylańskiego, a po jego śmierci wyszła za mąż za Andrzeja Bzickiego kasztelana chełmskiego. Był to gorliwy kalwin, który uczynił z Bełżyc znaczący ośrodek różnowierczy.
W drugiej połowie XVI wieku Borów przechodzi poprzez koligacje rodzinne na własność rodziny Spinków. Dziedziczył tu Stanisław Spinka syn Krzysztofa. Po śmierci Stanisława Spinki dziedziczyli tu jego małoletni synowie, a ich opiekunem był Paweł Orzechowski, wielki magnat z ziemi chełmskiej spokrewniony ze Spinkami. Orzechowski wykorzystał brak zdolności administracyjnych młodych Spinków, ich problemy finansowe oraz zatargi z prawem i około 1600 roku przejął ich cały majątek w tym i Borów.
Paweł Orzechowski początkowo należał do grona szlachty kalwińskiej, a od 1570 przeszedł do braci polskich. Należał do czołowych przedstawicieli ruchu protestanckiego w Polsce. Pisał listy, rozprawy i uczestniczył w dysputach religijnych. Był bardzo dobrym ekonomistom i administratorem. Umiejętnie zarządzał swoimi dobrami dzierżawił też niektóre dobra królewskie. Dzierżawił też od okolicznej szlachty wsie oraz pożyczał na procent. W 1612 roku był właścicielem 3 miast (Bełżyce, Piaski i Rejowiec), 23 wsi oraz 2 kamienic w Lublinie. Jego główną siedzibą był zamek w Krupem, tu też według tradycji został pochowany. Żenił się dwa razy, najpierw z Zofią ze Spinków, a po jej śmierci z Elżbietą Oleśnicką. Z pierwszego małżeństwa miał dwóch synów Pawła i Stanisława. Z 1610 roku pochodzą ostatnie zapiski o aktywności politycznej Orzechowskiego, zmarł 12 III 1612 roku.
Kolejnym dziedzicem Borowa został Paweł Orzechowski młodszy. Nie znamy dokładnie jego daty urodzin. W 1603 roku był już młodzieńcem, którego ojciec wysłał na studia do Marburgu, a następnie do Orleanu. Wrócił do kraju w 1608 roku. W 1612 roku odziedziczył po ojcu znaczny majątek. W 1616 roku znowu wyjechał do Marburga, gdzie studiował chemię lekarską. Był wyznawcą kalwinizmu i hojnie wspierał szkoły kalwińskie. W 1617 roku został wybrany seniorem kalwińskiego dystryktu lubelskiego. Podobnie jak ojciec aktywnie uczestniczył w życiu politycznym kraju. Już w 1618 roku wybrano go na posła na sejm warszawski. Wybierano go do Trybunały Radomskiego i na szafarza podatków w województwie lubelskim. Podobnie jak ojciec był dobrym ekonomistą i pomnożył odziedziczony majątek.
Szczegółowych danych o wsi Borów dostarcza spis podatkowy z 1626 roku. W tymże roku dziedzicem wsi był Paweł Orzechowski młodszy. W tej wsi było 15 „osiadłych półłanków” co oznacza, że mieszkało tu 15 kmieci. Jednak aż 4 półłanki (gospodarstwa ) były opuszczone. Mieszkali we wsi też dwaj zagrodnicy, czyli ubodzy chłopi mający niewielkie areały ziemi oraz trzej zagrodnicy bez ról. We wsi były młyny, które w sumie posiadały 4 koła młyńskie.
Paweł Orzechowski ożenił się z Zofią z Konar Słupecką i miał dwóch synów: Pawła i Stanisława oraz dwie córki, zmarł w 1632 roku.
Kolejnym właścicielem wsi był Paweł Bogusław Orzechowski znany z tego, że w czasie „potopu szwedzkiego” przeszedł na stronę wroga.
W 1676 roku przeprowadzono spis podatkowy ziemi lubelskiej. W tym czasie dziedzicem tej wsi był wspomniany Paweł Bogusław Orzechowski. We wsi mieszkało tylko 62 osoby.
Po Orzechowskim dziedziczył tu Feliks Szaniawski, a w końcu XVII wieku Borów i wsie wokół Bełżyc kupił Felicjan Gałęzowski podsędek ziemski, starosta wąwolnicki i kasztelan lubelski. Ożenił się z Marianną z Głuskich i przejął wielki majątek Głuskich z Głuska. Felicjan Gałęzowski zmarł w 1737 roku. Jego następcą był syn Dominik Stefan Gałęzowski.
W drugiej połowie XVIII wieku Borów przeszedł w skutek koligacji rodzinnych na własność Korzeniowskich, a w 1767 roku stał się własnością Stanisława Kossowskiego herbu Dołęga mąż Ewy z Gałęzowskich.
W 1787 roku przeprowadzono spis ludności diecezji krakowskiej. Według tego spisu w miejscowości Borow było 183 mieszkańców narodowości polskiej oraz 21 Żydów. W 1827 roku w tej wsi było 40 domów i 232 mieszkańców. W XIX wieku właścicielami folwarku byli Brzezińscy, którzy początkowo, po śmierci Stanisława Gałęzowskiego w 1820 roku byli dzierżawcami, a następnie kupili cały majątek Bełżyce w tym i Borów.

Obraz
Borów w pierwszej połowie XIX wieku.

W 1864 roku ziemia dworska została rozparcelowana i powstała samodzielna wieś należąca do gminy Chodel. Część ziemi należała jednak jeszcze do folwarku.
Według danych z 1921 roku w Borowie było 33 domy i 220 mieszkańców. Mieszkało tu oprócz Polaków również 7 Żydów. W okresie międzywojennym w Borowie działał młyn stanowiący własność Jana Mazurkiewicza.

Filtruj:

X