E-pocztówki

Zobacz galerie z: Biegi przełajowe Chodel

Książ

opublikowano: 2006-08-03 00:00:00
Ta miejscowość powstała w XV wieku. Pod datą 1448 zanotowano po raz pierwszy istnienie wsi Xsiąsz. Nazwa wsi powstała od słowa „ksiądz”. Wbrew nazwie ta wieś nie stanowiła w średniowieczu własności kościelnej. W tym czasie była to własność szlachecka należąca do braci Wronowskich. Właścicielem wsi był Sędziwój Wronowski. Jego dziedzictwo obejmowało według umowy z 1448 roku: Książ od granic wronowskich do borowskich, kłodnickich i jeżowskich, od pagórka, od Wronowa do Kaleni Sisnowej i stawu Ochodzek.
Krótki opis Książa zostawił Jan Długosz, napisał, że dziedzicami są rycerze herbu Topór, Dobiesław, Andrzej i Żegota, a dziesięcina z folwarku i łanów kmiecych należała się plebanowi z Kłodnicy. Rycerze herbu Topór dziedziczyli w Książu oraz we Wronowie.
Był to niewiele znaczący ród w ziemi lubelskiej. Nie zachowały się żadne dokumenty o tych rycerzach z pierwszej połowy XVI wieku. Wiadomo, że Książ i Wronów stanowiły cały czas jeden majątek ziemski, a w drugiej połowie XVI wieku dziedzicem wsi był Andrzej, który przyjął nazwisko Ksiąski herbu Topór. Miał on wielu synów: Stanisława, Krzysztofa, Jana, Jerzego oraz Piotra, który około 1590 roku objęli razem Książ i Wronów. Każdy z nich dostał swoją niewielką część w obydwóch wsiach. Dwaj najstarsi z nich uczestniczyli w wojnie z Rosją z początków XVII wieku i obydwaj zginęli. Z czasem część z nich wyjechała z tej wsi, a niejaki Stanisław Ksiąski syn Wojciecha został nawet pisarzem grodzkim w Nowym Korczynie. W tym samym czasie część Książa kupił wielki magnat, właściciel Bełżyc i wielu okolicznych wsi, Paweł Orzechowski.
Spis podatkowy z 1626 roku informuje, że miejscowość Xiąz należała do kilku właścicieli. Byli nimi: Paweł Orzechowski (młodszy) posiadający jedną zagrodę z rolą, Anna Wronowska „pozostała małżonka nieboszczyka p. Stanisława Grota Wronowskiego” posiadająca jeden półłanek ziemi oraz 3 zagrody „z rolami”. Trzecimi właścicielami byli Andrzej, Stanisław i Kasper Ksiąscy potomkowie Jana Ksiąskiego. Posiadali oni 1 osiadły półłanek oraz 2 zagrody z rolami.
W połowie XVII wieku ostatni Ksiąscy wyjechali szukając możliwości zrobienia kariery gdzie indziej. I niektórzy dali się poznać jako dzielni rycerze jak na przykład Mikołaj Ksiąski „dzielny rotmistrz, poseł do Chana Tatarskiego, cześnik krakowski od 1668 roku”.
W 1655 roku wybuchła wojna ze Szwecją. Wojna podkopała pozycję gospodarczą wielu szlachciców, którzy musieli często wyprzedać swoje wsie bogatszym sąsiadom. W drugiej połowie XVII wieku tą wieś kupili Szaniawscy. Wojna dodatkowo spowodowała wielki ubytek ludności. Być może wojna szczególnie dała się we znaki w tej miejscowości świadczy o tym kolejny spis podatkowy.
W 1676 roku dziedzicem wsi był Feliks Szaniawski pisarz ziemski lubelski. W tym czasie Książ był już tylko niewielkim folwarkiem, a mieszkało tu zaledwie 13 osób. Tak niski stan ludności w prawie 20 lat po ustaniu działań wojennych świadczy o dużych wojennych zniszczeniach lub jakiejś zarazie, która dotknęła Książ. Książ w tym czasie stał się częścią dóbr wronowskich.
Od tej pory była to już niewielka osada zagubiona w lasach. Przez cały XVIII wieku Książ nie mógł się odrodzić W 1787 roku w miejscowości Xsiz naliczono zaledwie 33 osoby. W kolejnych latach Książ mógł być zupełnie opuszczoną miejscowością, ponieważ nie wymienia jej wcale Tabella Miast i Wsi Królestwa Polskiego z 1827 roku. Natomiast mapa z 1839 roku pokazuje tylko niewielką osadę folwarczną.

Obraz
Książ w 1839 roku.

Książ należał do dóbr wronowskich do 1864 roku. Następnie został uwłaszczony i powstała wieś włączono do gminy Godów.
Wieś rozwijała się bardzo powoli i w 1921 roku w tej wsi naliczono zaledwie 24 domy i 146 mieszkańców.

Filtruj:

X